بیماری های کبوتر از سرماخوردگی و عفونت گرفتـه تا نیوکاسل و برفک دهان متغیر است و هریک نیاز به درمان خاصی دارد. در اکثر موارد این بیماری ها با علائمی همچون تب و لرزش همراه است و علت آن برای صاحب کبوتر مشخص نیست. با این حال بهترین راه برای درمان سریع کبوتر، مراجعه به دامپزشک و یا مصرف داروی طبیعی است.
هدف ما از تهیه این مقاله، آشنایی شما با انواع بیماری های کبوتر و ارائه روشهای درمانی مناسب برای آنها است.
انواع بیماری های کبوتر
کبوترها پرندگان جذاب و زیبایی هستند که با نگهداری آنها در خانه یا مزرعه، احساس دلپذیری به ما دست میدهد. آنها با آوازهای دلنشین و پروازهای وسیع خود، تماشاگران را حیرتزده میکنند. از این رو افراد بسیار زیادی مشتاق نگهداری و تکثیر کبوتر و سایر پرندگان زینتی میشوند.
در نگاه اول پرورش و نگهداری پرندگان زینتی مانند کبوتر، امری ساده و بیدردسر جلوه میکند. اما با بررسیهای عمیق درمییابید که مراقبت از کبوتر نیاز به فراگیری آموزشهای خاصی در مورد تغذیه، تولیدمثل یا انواع بیماری های مختص آنها دارد. در صورت عدم توجه به وضعیت جسمی کبوتران خود، شاهد تلفات جانی و مرگ و میر آنها خواهید بود
۱- تریکومونیازیس (شانکر)
یک بیماری جدی است که در منقار کبوتر دیده شده و سبب تولید یک ماده پنیری و زرد رنگ در آن میشود. امکان بروز این بیماری در هر سنی، چه در بالغین و چه در جوجههایی که هنوز در لانه هستند، وجود دارد. این بیماری توسط یک تاژکدار (یک ارگانیسم تک سلولی) ایجاد میشود و روی غشاهای مخاطی گردن و چینه دان کبوتر رشد میکند.
اصلیترین علائم تریکومونیازیس شامل موارد زیر هستند:
- از دست دادن اشتها
- مشکلات گوارشی
- تولید مواد زرد رنگ و چرکی در گلو و منقار
- بیحسی
عموما دامپزشکان برای درمان بیماری تریکومونیازیس در کبوتر، داروهای زیر را تجویز میکنند:
- رونیدازول ۱۰%
- تریکوپلاس
- قرص کارنیکس
- آمبرونیل
تقویت ایمنی با: روغن سالم، ویتامین آمینو، آمینو فورت، پروتئین پلاس، بیوتیک، BDC، فلای پاور، روغن سیر، روغن پونه کوهی
۲- بیماری سالمونلا در کبوتر
بیماری سالمونلا در اثر شرایط غیر بهداشتی و آلودگی خوراک جوندگان ایجاد میشود. همچنین زمانی که کبوترهای جدید وارد مزرعه میشوند، بدون بررسی وضعیت سلامتی آنها، ممکن است رخ دهد. بنابراین قبل از آوردن کبوترهای جدید به مزرعه، آنها را به مدت ۵ روز جدا نگهداری کنید تا از سالم بودنشان مطمئن شوید.
از نشانههای بیماری سالمونلا در کبوتران میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- از دست دادن فرم و وزن بدن
- مدفوع سبز
- تورم مفاصل پا
- بال زدن
- تخمکهای نابارور
- گردن پیچخورده
- کوری یک چشم
درمان این بیماری با مصرف داروی سستامایسین پلاس امکانپذیر است.
-3 پارامیکسوویروس (PMV)
برای جلوگیری از شیوع بیماری پارامیکسوویروس در کبوتر، توصیه میشود همه کبوتران را حداقل سالی یک بار واکسینه کنید. پرندگان جوان باید در سن ۴ تا ۸ هفتگی واکسینه شوند. البته نیاز است که همه پرندگان را مجدداً ۴ هفته قبل از فصل تولید مثل واکسینه کنید. متاسفانه هنگامی که یک کبوتر مبتلا به پارامیکسوویروس میشود، شما نمیتوانید کار زیادی برای او انجام دهید.
توصیه میکنیم برای درمان کبوترهایی که این بیماری را دارند، از قطره لاسوتا استفاده کنید. به طوریکه به مدت سه روز متوالی، یک قطره از آن را در هر چشم کبوتر ریختـه یا آن را در آب کبوتر اضافه نمایید.
موارد زیر از علائم بارز بیماری پارامیکسوویروس در کبوتران است:
- کاهش وزن
- مدفوع سبز و آبکی
- چرخاندن سر و گردن
اگر مشکل پارامیکسوویروس قابل به طور جدی رخ داد، میتوانید راه حل زیر را برای درمان کبوتران خود امتحان کنید. (این راهکار درمانی توسط برخی از دامپزشکان برجسته هلند و بلژیک توصیه شده است):
کبوتر آسیبدیده را 3 بار در هفته با واکسن ویروس مرده PMV-1 واکسینه کنید. پس از درمان، یک هفته دیگر کبوتر را ایزوله نگه دارید تا مطمئن شوید که تمام علائم از بین رفتهاند. به یاد داشتـه باشید که پرنده مبتلا به پارامیکسوویروس، همیشه حامل این بیماری خواهد بود.
4-بیماری کوکسیدیوز کبوتر
کوکسیدیوز از جمله بیماری های کبوتر بسیار عفونی و کاملاً شایع است که روده پرندگان را درگیر میکند. این مشکل میتواند ناشی از شرایط غیر بهداشتی انبار باشد.
بیماری کوکسیدیوز با نشانههایی از قبیل زیر همراه است:
- کاهش وزن
- مدفوع سبز تیره
- بیحالی
- کمبود اشتها
- تشنگی
توصیه میشود برای درمان بیماری کوکسیدیوز از داروهای زیر استفاده نمایید:
- تریکوپلاس
- آمبرونیل
- سستامایسین پلاس
۵- سندرم آدنو کولی (بیماری پرندگان جوان)
در دهه گذشته، سندرم آدنو کولی بزرگترین مشکل جسمی در پرندگان جوان 6 تا 9 ماهه بوده است. این بیماری ترکیبی از یک ویروس آدنو است که راه را برای باکتری E-Coli تهاجمی ناگهانی هموار میکند و اغلب شامل یک سیرکوویروس است. علائم این بیماری را میتوان با پارامیکسوویروس نیز مشاهده کرد. اما در این مورد کبوترها آب بیشتری مینوشند و ممکن است مشکل عصبی مرکزی مانند پیچاندن سر داشتـه باشند.
علائم سندرم آدنو کولی در کبوتر عبارت است از:
- کاهش اشتها
- فضولات آبی شفاف با آثار مدفوع
- استفراغ
- کاهش وزن سریع
- مرگ در عرض چند روز
اگرچه تمام مشکلات ذکر شده رایج نیستند، اما میتوانند تحت شرایط خاصی رخ دهند و نباید از آنها غافل شد.
برای پیشگیری یا درمان سندرم آدنو کولی از داروی زیر استفاده میشود:
- سستامایسین پلاس
۶- انواع کرمها (کرمهای مو، کرمهای گرد و کرمهای نواری)
علت ایجاد کرم در کبوتر به طور کلی شرایط بهداشتی ناسالم یا بقای کبوتران در روی زمین است. کبوتران مبتلا به کرم اغلب اشتهای زیادی دارند؛ زیرا کرمها تقریباً تمام مواد مغذی بدن کبوتر را زایل میکنند.
از علائم آلودگی به کرم، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- از دست دادن وضعیت عمومی
- کاهش وزن
- مدفوع ناسالم
بهتر است برای درمان کرم کبوتر از داروی زیر استفاده نمایید:
- قرصهای ضد کرم
۷- اورنیتوز
اورنیتوز نوعی بیماری عفونی است که اکثر گونههای پرندگان را درگیر خود میکند. این بیماری جزو بیماریهای مشترک بین انسان و پرنده است که قابلیت سرایت به انسانها را نیز دارد. بیش از ۵۰% پرندگان جوان به بیماری اورنیتوز مبتلا میشوند. کبوتران درگیر با این بیماری، عموما تمایل به پرواز ندارند و عملکرد جسمی ضعیفی از خود نشان میدهند.
اصلیترین علائم بیماری اورنیتوز در کبوتر، شامل موارد زیر است:
- آبریزش بینی
- کاهش میل به پرواز
- خاراندن سر و منقار
- پلکهای متورم و چشمهای خیس
- عطسه و سرفه
- مخاط در گلو
بهترین راه درمان اورنیتوز، مصرف داروهای زیر است:
- رسپیراتوری پلاس
- آمبرونیل
۸- برفک دهان کبوتر
بیماری برفک دهان در کبوتر هم رایج است و موجب ایجا مشکلات تنفسی میشود. این بیماری واگیردار بوده و بهسادگی از پرندهای به پرنده دیگر انتقال مییابد. اصلیترین اجزای درگیر با برفک شامل چینهدان کبوتر، گلو، مجرای صفراوی، پارگین، معده و سایر بخشهای دستگاه گوارش است. با این حال این بیماری در اغلب مواقع گلوی کبوتر را تحت تاثیر قرار داده و علائم خود را در این ناحیه نشان میدهد.
علائم جدی برف دهان کبوتر عبارتند از:
- انواع مشکلات تنفسی
- اسهال
- کاهش وزن
- بیحالی
- خونریزی از دهان و پارگین
- عفونت
توجه داشتـه باشید که در صورت عدم درمان سریع این بیماری، علائم تشدید یافـته و حتی موجب مرگ کبوتر نیز خواهد شد. برای درمان برفک دهان کبوتر از روشهای زیر میتوانید بهره بگیرید:
- داروهای خانواده ایمیدازول
- جراحی ندولها توسط دامپزشک
۹- بیماری نیوکاسل در کبوتر
- اسهال سبز
- تورم چشمها و خروج ترشح از آنها
- لرزش بدن
- چرخش گردن
- گیجی و افتادن بر زمین
- فلج و افتادگی بالها
- تنگی نفس و سرفه
- عدم اشتها
- کاهش وزن
به طور کلی تا به امروز داروی خاصی برای درمان بیماری نیوکاسل شناختـه نشده است. با این حال برای جلوگیری از مرگ و میر کبوتران، واکسن نیوکاسل را به آنها تزریق نمایید.
سخن نهایی در مورد بیماری های کبوتر
کبوتران همانند هر موجود زنده دیگری، نیاز به مراقبتهای بهداشتی و سلامتی دارند. آنها بعضا دچار بیماریهای سخت و غیرقابل درمانی میشوند و در صورت عدم درمان بهموقع، خسارات جانی بسیاری را در پی خواهند داشت. رایجترین بیماری های کبوتر شامل سرماخوردگی، برفک دهان، نیوکاسل و انواع مشکلات عفونی هستند که نیاز به درمان فوری و بهموقع دارند.
بهترین راه برای درمان بیماری های کبوتر، مراجعه به دامپزشک و مصرف داروهای تجویزی است. در مواردی که دسترسی به دامپزشک برای شما مقدور نباشد، از راهکارهای درمانی ذکر شده در این مقاله استفاده نمایید.
